Meer
Publicatiedatum: 24-11-2020

Inhoud

Risico's, reserves, actualisatie corona impact analyse, stukken geheimhouding

Risico's

De gemeentelijke risico’s worden tweemaal per jaar op gestructureerde wijze in beeld gebracht en op
de mogelijke consequenties beoordeeld. De eerste monitor was gekoppeld aan de Voorjaarsnota
2020. De tweede monitor is opgesteld in het kader van de begroting 2021 en wordt tevens gekoppeld
aan de Najaarsnota.

Algemene Uitkering
Bij het opstellen van deze najaarsnota zijn de effecten van de herijking van het Gemeentefonds
(Sociaal Domein en klassiek deel) voor Leusden nog altijd niet bekend gemaakt. De omvang van de te
verwachten nadelige herverdeeleffecten en het ingroei pad daarvan zullen mede bepalend zijn voor
de komende prioriteitendiscussie en de daarbij te realiseren taakstelling.
Daarnaast geeft het kabinet nog altijd geen helderheid richting gemeenten als het gaat om de te
verwachten structurele middelen voor Jeugdzorg en een compensatie voor de gestegen zorgkosten
als gevolg van het WMO abonnementstarief. Voor beide onderdelen hebben we structurele
stelposten in onze begroting opgenomen (Jeugdzorg € 415.000 vanaf 2023 en abonnementstarief
€ 180.000 vanaf 2021).
De Nederlandse gemeenten, waaronder Leusden zullen zich moeten voorbereiden op de gevolgen
van een zware economische terugslag die zal doorwerken in de overheidsfinanciën. De accressen zijn
voor 2020- en 2021 bevroren op het niveau van de meicirculaire om tijdelijk meer rust en stabiliteit te
krijgen. De vraag is echter op welk niveau het Rijk gemeenten vanaf 2022 weer laat ”instappen” in de
reguliere ‘’trap op trap af’’ systematiek van het gemeentefonds. Door de grote onzekerheid over de
duur en impact van het opnieuw oplaaiende corona- virus op de langere termijn blijft het ”sturen in de
mist” voor lokale overheden.
De voorgenomen plannen rondom de herziening van de Financiële Verhoudingen tussen Rijk en
gemeenten waarbij gemeenten meer autonome vrijheid zouden krijgen om eigen inkomsten te
genereren wordt door dit kabinet doorgeschoven en zal mede inzet vormen van de komende tweede
kamer verkiezingen in 2021.

Sociaal Domein
De huidige afspraken rondom de regionale risicoverevening lopen dit jaar af. Voor Leusden is door de
verevening de laatste jaren altijd een positief herverdeeleffect op de zorgkosten ontstaan. Andere
gemeenten, waaronder Amersfoort, hebben daarin juist fors moeten bijdragen. Het draagvlag voor
continueren van de risicoverevening lijkt binnen de regio af te nemen waarmee tegelijkertijd een
financieel risico voor Leusden ontstaat. In november zal, als onderdeel van het inkoopkader 2021, op
regionaal niveau moeten worden besloten of en zo ja op welke wijze de regiogemeenten verder willen
gaan met de risicoverevening. Daarbij zullen naast solidariteitsafwegingen ook financiële afwegingen
een rol gaan spelen. Effecten van de nieuwe vereveningsafspraken zullen worden meegenomen in de
voorjaarsnota i.c. de kaderstelling 2022-2025.
Naast regionale verevening blijft de ontwikkeling van de zorgkosten een risico voor onze begroting. Er
zijn stijgende trends zichtbaar op de diverse WMO onderdelen (Huishoudelijke Hulp, hulpmiddelen,
ambulante begeleiding) als gevolg van de relatief grote vergrijzing in Leusden. Daarnaast nemen de
kosten voor duurdere vormen van geëscaleerde jeugdzorg, Samen Veilig Thuis (SAVE/VT) verder toe.

Reserves

 

De ratio voor het weerstandsvermogen wordt als volgt berekend

Het benodigde weerstandsvermogen (2) is genormeerd op 10% van de omzet van de algemene
dienst. In de Nota risicomanagement en weerstandsvermogen heeft de raad de bandbreedte voor de
ratio vastgesteld op 0,8 – 1,2.
Bij het beschikbare weerstandsvermogen hebben wij de tijdelijke aanvulling van de reserve flexibel
deel niet meegenomen. Het gaat hier immers om een tijdelijke aanvulling die in 2021 weer in deze
reserve wordt teruggestort.
Het beschikbare weerstandsvermogen ligt met 0,72 beneden de ondergrens van 0,8. Bij de Kadernota
2021 zijn echter maatregelen genomen ter aanvulling van het weerstandsvermogen waarmee de ratio
weer op 1 uitkomt. Deze maatregelen zijn in de begroting 2021 verwerkt.

Mutaties 2021:

     Verkeerstellingen 2021                                                                                                  -       18.000

      Nieuw beleid  2020 (jaarschijf 2021)                                                                     -        80.000

      Grondverkoop de Fliert                                                                                                         684.900

       Aanvullende kosten verkoop grond de Fliert                                                    -        24.700        

       Terugstorten tijdelijke aanvulling algemene reserve                                    -     400.000

                                                                                                                                                                      185.500

Bij de doorrekening van de reserve flexibel deel is rekening gehouden met de grondverkoop in
de Fliert. In Domein Ruimte hebben wij bij punt 4 aangegeven dat er vertraging in de verkoop
is ontstaan, waardoor de opbrengst van de verkoop niet eerder dan in 2021 zal worden gerealiseerd.
Inmiddels is wel een aantal besluiten genomen met dekking ten laste van deze reserve. Hierdoor heeft
de reserve volgens prognose op 1 januari 2021 een negatief saldo van € 376.700. In 2021 wordt dit
saldo weer aangevuld door de grondverkoop. Dit betekent dat deze reserve in 2020 tijdelijk vanuit de
algemene reserve basisdeel met € 400.000 dient te worden aangevuld. Ná realisatie van de
grondverkoop (in 2021) zullen deze middelen weer worden teruggestort.

 

Actualisatie corona impact analyse

Middels de kaderbrief 2021 bent u geïnformeerd over de Corona impact analyse per 30 april 2020. In
deze paragraaf vindt u de actualisatie van deze analyse per 24 oktober 2020. In de tussenliggende tijd
is veel duidelijk geworden, zoals de bedragen voor rijkscompensaties en welke kosten daadwerkelijk
zijn tot oktober 2020 ontstaan. Deze bedragen met een grote mate van zekerheid zijn verwerkt in deze
najaarsnota. Er zijn ook posten waarover nog onzekerheid bestaat. Hiervoor zijn, net als bij de
kaderbrief, schattingen opgenomen in de impact analyse. Ook is duidelijk geworden dat kosten met
betrekking op het boekjaar 2020, in boekjaar 2021 zullen vallen. Zoals de continuiteitsbijdragen die
noodzakelijk zullen blijken om op sociaal, cultureel of economisch gebied de maatschappelijk
continuïteit in onze gemeente te waarborgen. In de analyse is ook de compensatie opgenomen die
formeel betrekking heeft op 2021, zoals de opschalingskorting 2021. Hierdoor vermengen het jaar
2020 en 2021 zich enigszins. De impact analyse per 30 oktober 2020 geeft hierdoor een integraal
cumulatief beeld van alle tot nu bekende en in te schatten lasten en baten vanwege Covid-19.
Per saldo is het negatieve effect bij de kaderbrief verminderd van € -949.000 naar
€ -206.000. Dit komt vooral door de toevoeging van rijkscompensaties.

Er komt naar verwachting nog meer compensatie van het rijk. Dit in de vorm van een 3e steunpakket
en een regeling voor zwembaden. Dit is nog niet meegenomen is deze impact analyse.

Financiële verwerking
Bedragen waarover een grote mate van zekerheid bestaat zijn verwerkt in de najaarsnota. Op dit
moment bestaat er zekerheid over zo’n € 428.000 aan kosten en € 1.023.000 aan compensatie.
Hierdoor ontstaat er een overschot van € 595.000 ten tijden van de najaarsnota. Uit de
geactualiseerde impact analyse wordt duidelijk dat de kosten nog niet volledig zijn voor 2020. Ook is
niet bekend welke aanvullende lokale plannen of maatregelen er nog komen. Hierdoor is het
verstandig dit overschot te reserveren in een tijdelijke “Egalisatiereserve Corona” voor de nog
komende kosten. Door het gebruik van deze egalisatiereserve heeft Corona geen saldo effect bij de
najaarsnota en wordt het reguliere exploitatieresultaat niet verstoord. Dit conform de BBV regelgeving
om lasten en baten van tijdelijke aard incidenteel te verwerken. Het totaal van de mutaties bij de
najaarsnota in de “Egalisatiereserve Corona” worden in onderstaande tabel weergegeven.

Uitgangspunt bij egalisatiereserve Corona
De “Egalisatiereserve Corona” wordt gevoed door alle baten vanwege Corona, zoals de
rijkscompensaties en de lokale onderuitputting van reguliere budgetten. Vervolgens worden alle lasten
vanwege Corona onttrokken uit deze egalisatiereserve. Een belangrijk uitgangspunt hierbij is dat er
geen rechten ontstaan op specifieke compensatiebedragen. Overschotten op specifieke
compensatiebedragen waarvoor geen kosten zijn gemaakt, worden ingezet om de kosten af te dekken
waarvoor geen compensatie is. Dit met in achtneming van de wettelijk voorgeschreven definitie voor
Corona gerelateerde kosten en baten conform IV3. In bijlage 4 wordt de bestemming en het doel van
deze reserve verder uitgewerkt.

Doorkijk egalisatie reserve Corona
Wanneer we een indicatieve doorkijk maken met de geschatte posten uit de impact analyse kan er
een tekort ontstaan van € 206.000. Mogelijk kan dit worden opgevangen met de compensatie uit het 3e steunpakket en een compensatieregeling voor zwembaden. Deze onderdelen zijn nu nog geen onderdeel van de impact analyse vanwege te veel onzekerheid hierover. 

Grondbedrijf
Tot op dit moment zijn er geen aanwijzingen dat de corona effecten heeft op de stand van het
grondbedrijf. In een aantal projecten treedt beperkte vertraging op, maar deze kan niet worden
gerelateerd aan corona. Voor wat betreft projecten waarin woningbouw wordt gerealiseerd lopen deze
‘gewoon’ door en blijven de woningprijzen stijgen.

Bovenstaande laat onverlet dat wanneer er toch een aanzienlijke economische crisis optreed er
alsnog negatieve effecten zullen ontstaan door een vertraging bij de verkoop gecombineerd met een
verlaging van grondopbrengsten. Hiermee zal bij de herziening van de exploitaties dan ook rekening
worden gehouden.

Stukken geheimhouding

Op 6 juni 2019 heeft de raad een motie aangenomen over raadsstukken waar geheimhouding op rust.
Hierbij is besloten dat jaarlijks een overzicht wordt gegeven van alle raadsstukken waar nog
geheimhouding op rust inclusief welke waarvan de geheimhouding kan worden opgeheven. Hierdoor
houdt de raad actief het initiatief welke stukken nog geheim moeten blijven en van welke de
geheimhouding kan worden opgeheven en wordt voorkomen dat stukken onterecht geheim blijven.
Op dit moment zijn er geen raadsstukken waar geheimhouding op rust.